“ROLE PROMPTİNG” NƏDİR?
(ROL VEREREK KOMUT YAZMA)
“Role prompting” (TR: Rol vererek komut yazma) — süni intellektə cavab verməzdən əvvəl ona konkret bir “kimlik” və ya peşə mənsubiyyəti təyin etmək metodudur. Bu üsulda siz Sİ-ə müəllim, həkim, iqtisadçı, jurnalist və ya kənd təsərrüfatı mütəxəssisi kimi çıxış etməyi tapşırırsınız. Bu metod nəticənin keyfiyyətini kəskin şəkildə artırır, çünki sistem cavabı ümumi bazadan deyil, həmin peşənin üslubunda, terminologiyasında və məntiqində qurur.
Sadə dillə desək: Süni intellekt nəhəng bir bilik okeanıdır, lakin həmin okeandan hansı “sahilə” çıxacağınızı ona verdiyiniz rol müəyyən edir. Rol verilmədikdə cavablar çox vaxt ensiklopedik, qarışıq və istiqamətsiz olur.
Role prompting-in təsir etdiyi 3 əsas sahə
Dil və ton (Dil ve ton): Cavabın rəsmi, səmimi, akademik və ya uşaqlar üçün sadə olmasını təmin edir.
Fokus nöqtəsi: Məlumatın hansı tərəfinə üstünlük veriləcəyini müəyyən edir.
Struktur: Cavabın bir hesabat, bir nağıl və ya bir elmi xülasə şəklində qurulmasını tənzimləyir.
Məsələn, “Süni intellekt nədir?” sualını standart şəkildə versəniz, sistem sizə texniki tərif verəcək. Lakin “Sən 6-cı sinif müəllimisən” rolunu versəniz, o, mövzunu daha sadə və şagirdlərin marağına uyğun nümunələrlə izah edəcək.
İstifadə qaydası
Bu metoddan istifadə etmək olduqca asandır. Komutun (prompt) əvvəlində cəmi bir cümlə ilə rol təyin etmək kifayətdir:
Rol: “Sən təcrübəli bir iqtisadçısan.”
Tapşırıq: “Rəqəmsal valyutaların faydalarını izah et.”
Format: “Cədvəl şəklində təqdim et.”
Rol vermək əlavə bir iş deyil, sadəcə süni intellekt üçün düzgün istiqamət müəyyənləşdirməkdir. Bu kitabın məqsədi də məhz budur: oxucunun hər kəs üçün eyni olan standart cavabı deyil, öz ehtiyacına uyğun olan fərdi cavabı almasını təmin etmək.
Peşələr üzrə praktiki nümunələr
Aşağıdakı nümunələri kopyalayaraq süni intellekt üzərində sınaqdan keçirə bilərsiniz:
Təhsil üçün (Eğitim): “Sən təcrübəli müəllimsən (deneyimli öğretmensin). Mövzu: Kvant fizikasının əsasları.
Bunu 200 sözlə, 12 yaşlı şagird üçün 3 misalla izah et.”
Biznes üçün (İş dünyası): “Sən marketinq mütəxəssisisən (pazarlama uzmanısın). Məhsul: Yeni növ bitki çayları. Bu məhsulun satışı üçün sosial media üçün 5 cəlbedici mesaj yaz.”
Dövlət və rəsmi yazışmalar üçün (Kamu): “Sən peşəkar dövlət qulluqçususan (kamu görevlisisin). Təhsil sahəsində islahatlarla bağlı rəsmi məktub şablonu hazırla.”
Praktiki tətbiq üçün test
Link: https://chat.openai.com
Eyni sualı iki fərqli rolla verib fərqi özünüz görün:
“Sən bir aşpazsan, mənə yumurtanın faydalarını danış.”
“Sən bir bioloqsan, mənə yumurtanın faydalarını danış.”
Qısa nəticə: Role prompting süni intellekti daha ağıllı etmir, lakin mövcud intellekti daha doğru hədəfə yönəldir.
Müəllifin fikri: Süni intellektdən düzgün cavab almağın sirri onun malik olduğu gücdə deyil, sizin ona təyin etdiyiniz roldadır.