GİRİŞ
Bu kitabın əsas məqsədi çox sadədir: yaradıcı süni intellektin (üretken yapay zekâ) hamı üçün əlçatan olması. Bu, yalnız alimlərin, proqramçıların və ya böyük şirkətlərin mövzusu deyil. Bu gün süni intellekt həm evdə, həm məktəbdə, həm xəstəxanada, həm bankda, həm də kənddə gündəlik işlərimizi asanlaşdıran bir vasitəyə çevrilib.
İnsanlar bəzən bu texnologiyanı “çox çətin”, “çox uzaq”, “mənlik deyil” kimi qəbul edirlər. Halbuki, süni intellekt elə bir alətdir ki, düzgün izah edilsə, ondan 3 yaşında uşaq da istifadə edə bilər, 100 yaşında qoca da.
Fəsil 1-də biz süni intellektin tarixini uzun-uzadı akademik dillə danışmayacağıq. Məqsədimiz “tarixi əzbərlətmək” deyil. Məqsəd budur: Sİ nədir, nə deyil, niyə indi həyatımızın mərkəzinə gəlib — bunu sadə dillə, hamının başa düşəcəyi formada izah etmək.
Bu fəsli oxuyandan sonra siz aşağıdakı suallara cavab tapacaqsınız:
- Süni intellekt (yapay zekâ) nədir?
- Yaradıcı süni intellekt (üretken yapay zekâ) nədir və adi Sİ-dən fərqi nədir?
- Sİ nə vaxt başladı və niyə bu gün belə populyardır?
- ChatGPT kimi alətlər niyə “tarixi dəyişən texnologiya” sayılır?
- Sİ niyə bəzən səhv cavab verir və buna necə yanaşmaq lazımdır?
Bu fəsil həm də bir “psixoloji qapı”dır: məqsədimiz oxucunu texnologiyadan qorxutmamaqdır. Çünki süni intellekt dövründə ən böyük problem texnologiyanın özü yox, texnologiyadan istifadə etməməkdir. İstifadə etməyənlər geri qalacaq. Düzgün istifadə edənlər isə həm daha sürətli öyrənəcək, həm daha yaxşı işləyəcək, həm də gündəlik həyatını daha rahat quracaq.
Bu fəsil kimlər üçündür?
Bu fəsil xüsusilə aşağıdakı şəxslər üçün faydalıdır:
- Uşaqlar və valideynlər: Sİ-nin “qorxulu” olmadığını görmək üçün
- Yaşlı insanlar: Sİ-ni telefonla sadə istifadə etmək üçün
- Tələbələr və müəllimlər: öyrənmə prosesini sürətləndirmək üçün
- Həkimlər və xəstələr: Sİ-dən düzgün köməkçi kimi istifadə etmək üçün
- Biznes və dövlət işçiləri: qərarverməni sürətləndirmək üçün
- Tədqiqatçılar: ideya və yazı prosesini optimallaşdırmaq üçün
Bu fəsildə hansı alətləri görəcəyik?
Bu fəsil əsasən izah fəsli olduğu üçün alət azdır. Amma siz artıq ilk fəsildən bu alətləri tanıyacaqsınız:
- ChatGPT:https://chat.openai.com
- Microsoft Copilot:https://copilot.microsoft.com
- Gemini Google:https://gemini.google.com/app
- Grok AI:https://grok.com/
- DeepSeek:https://chat.deepseek.com/