Süni intellektin (Yapay zeka) imkanları artdıqca, cinayətkarlar da bu texnologiyadan istifadə edərək daha inandırıcı və mürəkkəb (karmaşık) dələduzluq üsulları hazırlayırlar. Əvvəllər bir saxtakarlığı orfoqrafik səhvlərdən və ya qeyri-təbii səsdən tanımaq mümkün idisə, indi yaradıcı süni intellekt bu fərqləri demək olar ki, aradan qaldırıb. Rəqəmsal (dijital) mühitdə təhlükəsizliyinizi təmin etmək üçün bu yeni nəsil dələduzluq növlərini yaxından tanımalısınız.
Süni intellekt vasitəsilə həyata keçirilən dələduzluğun ən yaygın forması “fişinq” (oltalama) hücumlarının təkmilləşdirilməsidir. Cinayətkarlar süni intellektə çox qısa zamanda minlərlə fərdiləşdirilmiş e-poçt və ya mesaj yazdırırlar. Bu mesajlar sizin maraq dairənizə, rəsmi dövlət qurumlarının yazı üslubuna və ya işlədiyiniz şirkətin daxili yazışma dilinə o qədər bənzəyir ki, onları saxtasından ayırmaq çox çətin olur. Məsələn, Azərbaycanda yerli bankların adından göndərilən “hesabınız bloklanıb, daxil olun” tipli mesajlar artıq qüsursuz Azərbaycan dilində yazılır ki, bu da istifadəçilərin (kullanıcı) aldanma ehtimalını artırır.
Digər bir təhlükəli üsul isə səs klonlaşdırılması (ses klonlama) texnologiyasıdır. Dələduzlar yaxın qohumunuzun və ya rəhbərinizin sosial şəbəkələrdəki bir neçə saniyəlik səs yazısını götürərək onu süni intellektlə klonlayırlar. Daha sonra sizə zəng edərək həmin şəxsin səsi ilə təcili pul və ya məxfi (gizli) məlumat istəyirlər. Smartfonunuzda bu cür zənglər aldıqda səsin nə qədər tanış olmasına baxmayaraq, qarşı tərəfə yalnız ikinizə məlum olan bir sual vermək və ya başqa bir nömrədən həmin şəxslə əlaqə saxlamaq ən etibarlı müdafiə üsuludur.
Veb-saytların və investisiya (yatırım) platformalarının saxtalaşdırılması da süni intellektlə sürətlənib. Dələduzlar məşhur dövlət xadimlərinin və ya tanınmış azərbaycanlı iş adamlarının deepfake videolarını yaradaraq onları yüksək gəlirli layihələr təklif edirmiş kimi təqdim edirlər.
121-ci sualda bunun kerçək nümunəsini də göstərmişdik. App Store və ya Play Store-dan proqram yükləyərkən (indirirken) də diqqətli olmalısınız; bəzi saxta süni intellekt tətbiqləri pulsuz xidmət vəd edib, arxa fonda sizin bank detallarınızı və şəxsi yazışmalarınızı ələ keçirə bilər. Unutmayın ki, sürətli internet paketi vasitəsilə bu növ saxta məzmunlar saniyələr içində minlərlə insana yayıla bilir.
Müəllifin fikri: Cinayətkarlar alqoritmlərdən istifadə edə bilər, lakin onlar sizin tənqidi düşüncəniz və ehtiyatlılığınız qarşısında acizdirlər.
Praktik tapşırıq: Elektron poçtunuza (e-posta) gələn “Spam” qovluğunu açın. Oradakı son üç mesajı oxuyun və süni intellektin bu mətni daha inandırıcı etmək üçün hansı “rəsmi” ifadələrdən istifadə edə biləcəyini təsəvvür edin. Bu, saxtakarlıqları uzaqdan tanımaq qabiliyyətinizi inkişaf etdirəcək.