EDİLİR? (Sİ İLE METİN ÖZETİ NASIL YAPILIR?)
Sİ ilə mətn xülasəsi (yapay zekâ ile özetleme) uzun mətnin əsas məğzini saxlayaraq onu qısa və oxunaqlı formaya salmaqdır. Bu üsul xüsusilə tələbələr, müəllimlər, menecerlər, jurnalistlər və kontent istehsalçıları üçün real vaxt qənaətidir. Çünki insan uzun mətnin hamısını oxuyub seçməyə vaxt sərf edir, Sİ isə bir neçə saniyədə struktur yaradır. Amma unutmaq olmaz: Sİ xülasəsi həmişə “son qərar” deyil, “ilk qaralama”dır (ilk taslak). Yəni xülasə çıxsa belə, vacib fikirlərin düşmədiyini yoxlamaq lazımdır.
Ən yaxşı nəticə almaq üçün birinci qayda budur: mətni Sİ-yə “nə istədiyini bilən şəkildə” vermək. Sadəcə “xülasə et” yazanda nəticə səthi çıxır. Daha doğru olan budur: xülasənin məqsədini, uzunluğunu və formatını əvvəlcədən göstərmək (format belirtmek). Məsələn, sən tələbəsənsə imtahan üçün “10 əsas fikir” formatı daha uyğundur. Menecersənsə “qərar üçün 5 əsas nəticə” daha faydalıdır.
Praktik addımlar çox sadədir. Birincisi, mətni hissələrə bölmək lazımdır. Uzun materialı bir dəfə verəndə Sİ bəzi hissələri “yeyə” bilər, yəni ümumiləşdirmə edər və detallar itib gedər. Ona görə 2–3 səhifəlik hissələrlə işləmək daha təhlükəsizdir. İkincisi, əsas açar sözləri əvvəlcədən qeyd etmək faydalıdır: mövzu, tarix, rəqəmlər, adlar, nəticələr. Sİnin ən çox səhv etdiyi hissə faktlar olur. Üçüncüsü, çıxan xülasəni “yenidən yoxla” rejimi ilə yoxlatmaq olar: Sİ-yə deyirsən ki, “Bu xülasədə itən vacib məqam varmı?” (kaçırılan nokta var mı?). Bu ikinci mərhələ xülasəni daha güclü edir.
Sİ-dən xülasə istəyəndə ən praktik metod iki mərhələli yanaşmadır. Birinci mərhələ: “qısa xülasə” (kısa özet). İkinci mərhələ: “detallı xülasə” (detaylı özet). Belə olduqda sən həm ümumi mənzərəni görürsən, həm də lazım olan hissələrə dərindən baxırsan.
Nümunə prompt 1: “Bu mətni 8 bəndlə xülasə et. Tarix və rəqəmləri mütləq saxla.”
Nümunə prompt 2: “Bu mətndən 5 əsas nəticə çıxart və hər nəticəyə 1 cümlə izah ver.”
Nəticə olaraq, Sİ xülasə işi üçün çox etibarlıdır, amma yalnız düzgün idarə olunanda. Sən format verəndə, mətn hissələrlə işlənəndə və fakt yoxlaması aparılanda xülasə keyfiyyəti çox yüksəlir.
Link: https://openai.com