Telefonla Sİ (Süni intellekt) istifadə etməyin ən faydalı tərəflərindən biri PDF (və ya istənilən başqa fayl-Word, Excel, …) göndərib xülasə almaqdır. Çünki, bəzən sənə uzun sənəd, dərs materialı, müqavilə, hesabat və ya kitab fəsli göndərirlər. Onu tam oxumağa vaxt olmur. Amma əsas fikirləri bilmək lazımdır. Bu zaman Sİ kömək edir: sən PDF göndərirsən, o isə sənə qısa və aydın xülasə verir.
PDF ilə işləməkdə əsas qayda budur: “Sadəcə göndərmək kifayət deyil, məqsədi də demək lazımdır.” Çünki, Sİ sənədi müxtəlif məqsədlə xülasə edə bilər. İmtahan üçün ayrı cür, iş hesabatı üçün ayrı cür, ümumi məlumat üçün ayrı cür. Buna görə xülasənin məqsədi əvvəlcədən seçilməlidir.
PDF necə göndərilir? (telefonla addım-addım)
PDF faylını telefonda tap. Bu, WhatsApp-da, e-poçtda, “Files” bölməsində və ya Google Drive-da ola bilər.
PDF-i aç və “Paylaş / Share” düyməsini tap.
Açılan siyahıdan ChatGPT tətbiqini seç. Əgər ChatGPT görünmürsə, “Copy to ChatGPT” və ya “More” hissəsində ola bilər.
ChatGPT açılacaq və PDF əlavə olunacaq.
İndi sən sualı yazırsan və göndərirsən.
Əgər PDF-i paylaşma ilə göndərə bilmirsənsə, ChatGPT-nin içində “fayl əlavə et” işarəsinə basıb PDF seçə bilərsən.
Xülasəni necə istəmək lazımdır?
Ən çox edilən səhv budur: istifadəçi sadəcə “xülasə et” yazır. Bu, çox ümumi tapşırıqdır. Daha doğru yol budur ki, sən xülasənin:
uzunluğunu (qısa / orta / detallı)
formatını (maddə-maddə / başlıqlı / sual-cavab)
məqsədini (imtahan / iş / təqdimat) deyəsən. Məsələn, belə yazmaq daha yaxşıdır:
“Bu PDF-i 10 maddə ilə xülasə et. Əsas ideyaları yaz.”
“Bu sənədin ən vacib 5 nəticəsini çıxart.”
“Bölmə-bölmə xülasə et və hər bölmənin sonunda 1 cümləlik nəticə yaz.”
Bu cür tapşırıq cavabı daha keyfiyyətli edir. Xülasə keyfiyyətini artıran 8 praktik üsul 1. “Sadə dildə yaz” de.
“Texniki terminləri izah et” əlavə et.
“Əsas fikirləri seç, detalları ixtisar et” yaz.
“Mənə sual-cavab formatında hazırla” istə.
“Bu sənədin məqsədi nədir?” sualını ver.
“Kim üçün yazılıb?” soruş.
“Mənə 5 açar söz çıxart” istə.
“Sonda nəticə və tövsiyə yaz” de.
Böyük PDF-lərdə problem olanda nə etməli?
Bəzən, PDF çox böyük olur. Səhifə sayı çox olanda yükləmə çətinləşir və ya sistem bütün sənədi tam işləyə bilmir. Bu halda ən praktik həll belədir:
PDF-i hissələrə böl və ayrı göndər
“yalnız 1–10-cu səhifəni xülasə et” kimi aralıq yaz
əvvəl “məzmun (indeks) çıxart” istə, sonra hər bölmə üçün ayrıca xülasə tələb et.
Müəllifin şəxsi təcrübəsindən: Mən min səhifəyə qədər kitablar, dissertasiyalar və s. göndərmişəm, problem çıxmayıb, bəzən pullu variant tələb olunanda proqram tapşırıqdan yayınır. Bunu nəzərə almaq lazımdır.Yalnız xülasə deyil, qiymətləndirmə, rəy, təkmilləşdirmə üçün tövsiyələr çıxartmaq olur (həm də saniyələr içində).
Etik və təhlükəsizlik
PDF-lərdə şəxsi məlumat ola bilər. Məsələn, müqavilə, ad, soyad, imza, nömrələr. Belə sənədləri göndərməzdən əvvəl həmin hissələri gizlətmək daha doğrudur. Həm də müəllif hüququ olan kitabın tam mətni kimi paylaşmaq düzgün deyil. Sİ-dən məqsəd oxumağı əvəz etmək yox, tez başa düşmək və öyrənmək olmalıdır.
Nəticə olaraq, PDF göndərib xülasə almaq çox güclü funksiyadır. Düzgün göndərsən və məqsədi düzgün desən, Sİ sənə qısa vaxtda uzun sənədin əsasını başa salacaq.