ŞAGİRD Sİ İLƏ EV TAPŞIRIĞINI NECƏ ÖYRƏNƏ BİLƏR?
Şagird üçün ev tapşırığı bəzən çətin görünür. Çünki sinifdə mövzunu tam başa düşmür, evdə isə kömək edəcək adam olmur. Bəzən də tapşırıq çoxdur, vaxt azdır. Sİ (Süni intellekt) bu vəziyyətdə şagirdə köməkçi ola bilər. Amma burada əsas məqsəd “hazır cavabı köçürmək” deyil. Məqsəd tapşırığı anlayıb öyrənməkdir. Əgər şagird Sİ-dən düzgün istifadə etsə, dərsə marağı artar, səhvləri azalır və mövzunu daha tez başa düşür.
Birinci vacib qayda: şagird Sİ-yə tapşırığı olduğu kimi göstərməlidir. Çünki Sİ ümumi suallara ümumi cavab verir. Tapşırıq konkret yazılanda cavab da konkret olur. Məsələn, şagird sadəcə “riyaziyyat izah et” yazsa, Sİ ona lazım olanı verməyəcək. Amma “7-ci sinif, səhifə 45, məsələ 6” kimi yazsa və tapşırığı tam göndərsə, Sİ daha doğru kömək edəcək. Şagird tapşırığı mətn kimi yaza bilər və ya şəkil çəkib göndərə bilər.
İkinci qayda: şagird “izah istəməyi” öyrənməlidir. Çünki Sİ çox sürətli cavab verə bilər və şagird də hazır cavabı götürüb yaza bilər. Bu yanlış vərdişdir. Ona görə şagird belə soruşmalıdır: “Bu tapşırığı addım-addım izah et” (addım-addım – adım adım). Sİ cavab verəndə hər addımı izah edir. Şagird isə məntiqlə öyrənir.
Üçüncü qayda: şagird səviyyəsini bildirməlidir. Hər izah hər şagirdə uyğun olmur. Məsələn, şagird deyə bilər: “Mən 6-cı sinif şagirdiyəm. Sadə dildə izah et.” Bu zaman Sİ daha sadə cavab verir. Əks halda çox çətin terminlər yaza bilər və şagird yenə anlamaz.
Dördüncü qayda: şagird səhvini göstərməlidir. Bu, ən faydalı istifadədir. Şagird tapşırığı edib, amma nəticəyə əmin deyil. Sİ-yə yaza bilər: “Mən belə həll etdim. Səhvimi tap və izah et.” Sİ burada müəllim kimi işləyir. Səhvi tapır, düzünü göstərir və səbəbini izah edir. Bu üsul şagird üçün ən güclü öyrənmə metodudur.
Beşinci qayda: şagird mövzunu qısa xülasə etdirməlidir. Ev tapşırığının məqsədi mövzunu öyrənməkdir. Sİ-dən belə istifadə etmək olar: “Bu tapşırığın mövzusu nədir? Mənə 5 maddə ilə xülasə et.” Bu, şagirdin beynində mövzunu sistemləşdirir.
Altıncı qayda: test hazırlatmaqdır. Şagird ev tapşırığını bitirdikdən sonra özünü yoxlamalıdır. Sİ-dən soruşa bilər: “Bu mövzu üzrə 10 suallıq test hazırla” və ya “mənə 5 sual ver, cavabımı yoxla.” Bu, şagirdin mövzunu həqiqətən öyrənib-öyrənmədiyini göstərir.
Praktik istifadə üçün şagirdə 7 addımlı alqoritm:
Tapşırığın şəklini çək və ya mətnini yaz.
Sİ-yə göndər və belə de: “Mən bunu öyrənmək istəyirəm.”
“Addım-addım izah et” yaz.
Əgər çətin olsa, “daha sadə izah et” yaz.
Özün həll etməyə çalış.
Həllini göndər: “Səhvimi tap.”
Sonda mini-test istə: “5 sual ver.”
Maksimum 1 nümunə: Şagird şəkil göndərir və yazır: “Bu məsələni addım-addım izah et. Mən 7-ci sinif şagirdiyəm.” Sİ izah edir. Şagird sonra yazır: “Mən belə həll etdim, doğru-düzgündür?” Sİ səhvi göstərir. Bu proses şagirdi öyrədir.
Burada risk də var: şagird hazır cavabı köçürür. Bu zaman şagirdin biliyi artmır. Ona görə ailə və müəllim şagirdə bir qaydanı öyrətməlidir: “Sİ cavab verə bilər, amma sən başa düşməlisən.” Şagird öz cümləsi ilə yazmalıdır. Bu həm də plagiat (plagiat – intihal) riskini azaldır.
Nəticə olaraq, şagird Sİ ilə ev tapşırığını düzgün öyrənə bilər: tapşırığı göndərmək, addım-addım izah almaq, səhvini tapdırmaq və özünü testlə yoxlamaq. Bu üsul ev tapşırığını əzab yox, öyrənmə prosesinə çevirir.