Gündəlik tərcümə e-maillərdən tutmuş sənədlərə qədər həyatımızın hər sahəsindədir. Lakin ən böyük problem tərcümənin „robot kimi“ çıxması və təbii görünməməsidir. Sözbəsöz (Kelime kelime) tərcümə bəzən qarşı tərəfə kobud və ya qeyri-peşəkar görünə bilər. Süni intellekt (Sİ) (Yapay Zeka) burada sadəcə sözləri çevirmir, həm də mətnin tonunu tənzimləyərək onu daha təbii və axıcı formaya salır. Unutmayın ki, tərcümədə əsas məsələ yalnız „düzgün söz“ tapmaq deyil, həm də „düzgün niyyəti“ çatdırmaqdır.
Tərcümənin məqsədini aydın şəkildə qeyd edin
Həm rəsmi, həm də sadə olmaqla iki versiya istəyin
Mətni daha təbii və danışıq dilinə yaxın etdirin
Xüsusi iş terminlərini sabitləyin və siyahı hazırlayın
Uzun mətnləri tərcümə etməzdən əvvəl xülasə alın
Son tərcüməni dil və ton baxımından yoxlatdırın
Tərcümənin keyfiyyəti və kontekstin idarə edilməsi
Sİ-dən istifadə edərkən ona mətni harada istifadə edəcəyinizi (məs: iş yazışması, sosial media) bildirmək tərcümənin keyfiyyətini dərhal artırır. Əgər bir e-mail tərcümə edirsinizsə, „daha təbii yaz“ və ya „danışıq dili kimi olsun“ (Doğal dil) əmrləri mətni kitab cümlələrindən xilas edəcəkdir. Hüquqi və ya maliyyə sənədlərində isə əvvəlcə termin siyahısı (Terminoloji) hazırlatmaq sənəddə ardıcıllığı təmin edir.
Sİ həm də vaxt qənaəti üçün mükəmməldir. Uzun bir xarici məqaləni tam tərcümə etməzdən əvvəl ondan beş bəndlik xülasə (Özet) istəyərək məzmunun sizə lazım olub-olmadığını anlaya bilərsiniz. Tərcümə bitdikdə isə Sİyə „ikinci bir göz“ kimi müraciət edərək qrammatika və nəzakət qaydalarını yoxlatdırın. Bu sistemlə siz sadəcə dili deyil, həm də peşəkar imicinizi qorumuş olursunuz.
Praktik istifadə üçün hazır cümlələr
Aşağıdakı „Gündəlik tərcümə şablonu“ promptunu (İpucu) kopyalayıb boşluqları dolduraraq süni intellektə göndərin:
Nümunə: „Bu mətni İngilis (İngilizce) dilinə tərcümə et. Məqsəd: Müştəriyə gecikmə barədə məlumat vermək. Ton: Yumşaq və üzrxahlıq dolu. Mənə bir rəsmi, bir də səmimi variant təqdim et və tərcüməni daha təbii (Natural) səslənəcək şəkildə redaktə et.“
Müəllifin fikri: Tərcümə bir dildən digərinə körpü qurmaqdır; süni intellekt bu körpünün həm möhkəm, həm də gözəl görünməsini təmin edir.
Praktik tapşırıq: İndiyə qədər çətinlik çəkdiyiniz bir cümləni Sİ-yə yazın və ondan həmin cümləni eyni vaxtda „çox rəsmi“, „çox səmimi“ və „zarafatçıl“ tonlarda tərcümə etməsini istəyərək fərqləri izləyin.