FERMER Sİ İLƏ MƏHSULDARLIĞI NECƏ ARTIRA BİLƏR?
Fermer üçün məhsuldarlıq (məhsuldarlıq – verimlilik) əsas göstəricidir. Çünki fermer daha çox məhsul götürmək istəyir, amma xərci də artırmaq istəmir. Hava dəyişir, su çatışmır, gübrə bahalaşır, zərərvericilər artır. Bu problemləri tək başına izləmək çətindir. Sİ (Süni intellekt) burada fermerə “köməkçi menecer” kimi işləyə bilər. Yəni fermerin yerinə iş görmür, amma qərar verməyi sürətləndirir və səhvləri azaldır.
Birinci böyük fayda planlaşdırmadır. Fermer əkin mövsümünə başlamazdan əvvəl hansı məhsulu əkəcəyini, neçə hektarda əkəcəyini, toxum və gübrə miqdarını hesablamalıdır. Sİ-yə belə yazmaq olar: “Mənim 5 hektar torpağım var. Bu il pomidor əkəcəyəm. Mənə 3 aylıq iş planı hazırla: torpaq hazırlığı, əkin, suvarma, gübrələmə, dərmanlama.” Sİ bu planı addım-addım verə bilər. Bu plan fermer üçün yol xəritəsidir. Fermer də planı öz şəraitinə uyğunlaşdırır.
İkinci fayda suvarma və su idarəçiliyidir. Su hər yerdə əsas problemdir. Bəzən fermer çox su verir və məhsul çürüyür. Bəzən az su verir və məhsul yanır. Sİ suvarma planı qurmaqda kömək edir. Fermer belə yaza bilər: “Mənim ərazim isti olur. (Ərazinin konumunu da göndərə bilir, Sİ konumu özü də müəyyən edə bilir.) Pomidor sahəsi üçün həftəlik suvarma planı ver. Su israfını azaltmaq üçün nə edim?” Sİ damcı suvarma (damcı suvarma – damla sulama) kimi üsulları sadə dildə izah edə bilər. Həm də “çox su vermə əlamətləri” və “az su vermə əlamətləri”ni maddələrlə verə bilər (həm də suyu nə vaxt vermək lazımdır).
Üçüncü fayda gübrə və xərclərin idarə olunmasıdır. Fermerin qazancı çox vaxt xərclərə görə azalır. Sİ burada büdcə planı hazırlaya bilər: “Mənim bu mövsüm üçün 3000 manat büdcəm var. Toxum, gübrə, dərman, işçi xərclərini necə bölüşdürüm?” Sİ bir cədvəl (cədvəl – tablo) kimi bölgü təklif edə bilər. Bu, fermerə pulunu düzgün idarə etməyə kömək edir.Sİ həmçinin məhsul yığılan zaman təqribi qiymət proqnozunu da verə bilər. Azərbaycan şəraitində qiymətlər düzgün tənzimlənmədiyinə görə ən çox zərər qiymət dəyişikliyindən gəlir.
Dördüncü fayda xəstəlik və zərərverici riski barədə erkən xəbərdarlıqdır. Fermer bəzən məhsuldakı xəstəliyi gec görür. Gecikəndə məhsulun yarısı gedir. Sİ burada simptomlara görə ilkin xəbər verə bilər və fermeri diqqətli edə bilər. Məsələn: “Yarpaqlar saralır, ləkələr var. Nə ola bilər? Mən nəyi yoxlamalıyam?” Sİ deyə bilər: su problemi, torpaq problemi, xəstəlik ehtimalı. Amma yenə də qərar aqronomla verilməlidir. Sİ burada yalnız köməkçidir.
Beşinci fayda satış strategiyasıdır. Fermer məhsulu yetişdirir, amma satmaq ayrı problemdir. Sİ fermerə bazar araşdırması (bazar araşdırması – pazar araştırması) ilə kömək edə bilər. Fermer soruşa bilər: “Pomidoru topdan satmaq yaxşıdır, yoxsa pərakəndə? Qiyməti necə müəyyən edim? Müştəri ilə necə danışım?” Hətta Sİ WhatsApp mesajı hazırlaya bilər: “Məhsul hazırdır, təzədir, çatdırılma var.”
Fermer üçün praktik istifadə planı:
Mövsüm başlamazdan əvvəl Sİ ilə əkin planı qur.
Həftəlik iş planı al: suvarma, gübrə, dərmanlama.
Xərc planı yazdır və hər həftə yenilə.
Simptom görəndə şəkil göndər və ilkin analiz al.
Satış vaxtı qiymət hesabı və mesaj hazırlat.
Maksimum 1 nümunə: Fermer yazır: “10 sot xiyar əkmişəm. 2 həftə sonra bazara çıxacaq. Mənə satış planı hazırla: qiymət, reklam, çatdırılma.” Sİ 5 addımlı plan verir və fermer vaxtında satışa hazır olur.
Nəticə olaraq, fermer Sİ-dən düzgün istifadə etsə, məhsuldarlığı artırmaq mümkündür. Çünki Sİ planlaşdırmanı gücləndirir, su və xərci düzgün idarə etməyə kömək edir, riskləri vaxtında göstərir və satış prosesini asanlaşdırır. Fermer üçün Sİ sadəcə texnologiya deyil, real qazanc alətidir.