Süni intellektlə (Yapay zeka) söhbət edərkən bəzən qarşımızda canlı bir insan varmış kimi hiss edirik və bu rahatlıq bizi ən gizli sirlərimizi, hətta maliyyə (finans) məlumatlarımızı belə bölüşməyə sövq edə bilər. Lakin rəqəmsal (dijital) dünyada təhlükəsizliyinizi qorumaq üçün şəxsi məlumatlarınızı bu sistemlərlə bölüşməzdən əvvəl çox ehtiyatlı olmalısınız.
Qısa cavab: Xeyr, xüsusilə də həssas və sizi birbaşa müəyyən edə bilən məlumatları vermək tövsiyə edilmir. Süni intellekt sistemləri onlara daxil etdiyiniz hər bir sözü öz “təlim bazasına” (eğitim veri seti) əlavə edə bilər. Bu prosesin risklərini və özünüzü qorumaq yollarını aşağıdakı addımlarla öyrənək.
Həssas məlumatları müəyyən edin
Süni intellektə hansı məlumatları yazmağın təhlükəli olduğunu bilmək rəqəmsal gigiyenanın ilk qaydasıdır. Azərbaycanda gündəlik istifadə etdiyimiz bəzi məlumatlar var ki, onları heç bir çatbota yazmamalısınız:
Fərdi identifikasiya məlumatları: Şəxsiyyət vəsiqəsinin seriya nömrəsi, FİN kod və ya pasport məlumatları.
Maliyyə detalları: Bank kartı nömrələri, CVV kodları
və ya yerli bank tətbiqlərində (uygulama) istifadə etdiyiniz şifrələr.
Ünvan və əlaqə: Ev ünvanınız, şəxsi telefon nömrəniz və ya iş yerinizin dəqiq koordinatları.
Tibbi sirlər: Sağlamlıq vəziyyətiniz haqqında detallı analiz nəticələri və ya şəxsi tibbi tarixçəniz.
Süni intellektin məlumatları necə emal etdiyini anlayın
App Store və ya Play Store-dan yüklədiyiniz (indirdiğiniz) əksər süni intellekt tətbiqlərinin istifadəçi müqaviləsində (kullanıcı sözleşmesi) qeyd olunur ki, daxil edilən məlumatlar modelin gələcəkdə daha yaxşı cavab verməsi üçün istifadə edilə bilər. Bu o deməkdir ki, sizin yazdığınız özəl bir iş layihəsi və ya kod parçası gələcəkdə başqa bir istifadəçiyə “cavab” olaraq çıxa bilər. Həmçinin, bəzi hallarda şirkətlərin insan moderatorları sistemin keyfiyyətini yoxlamaq üçün anonimləşdirilmiş söhbətləri oxuyurlar.
Məlumatları anonimləşdirməyi öyrənin
Əgər süni intellektə bir sənəd və ya mətn üzərində işləmək tapşırığı verirsinizsə, mətndəki bütün şəxsi adları, tarixləri və məkanları ümumi sözlərlə əvəz edin. Məsələn, «Saleh Məmmədovun Bakıdakı 1000 manatlıq borcu» yazmaq əvəzinə, «Müştəri A-nın X şəhərindəki borcu» ifadəsindən istifadə edin. Beləliklə, süni intellekt məntiqi (mantıksal) analizi aparacaq, lakin real şəxs haqqında məlumat sahibi olmayacaq.
Şirkət və dövlət məlumatlarının qorunması
Xüsusilə iş yerində süni intellektdən istifadə edərkən çox diqqətli olmalısınız. Şirkət daxili hesabatlar, gizli müqavilələr və ya hələ çap olunmamış elmi araşdırmalar rəqəmsal (dijital) sızmalara səbəb ola bilər. Azərbaycanın Elektron Təhlükəsizlik Xidməti tez-tez istifadəçiləri rəsmi olmayan və ya şübhəli tətbiqlərə məlumat daxil etməməyə çağırır. Yalnız etibarlı və məxfilik (gizlilik) siyasəti şəffaf olan platformalardan istifadə edin.
Müəllifin fikri: Rəqəmsal dünyada gizlilik (mahremiyet) bir seçim deyil, hər bir istifadəçinin özünə borclu olduğu bir məsuliyyətdir.
Praktik tapşırıq: Telefonunuzda istifadə etdiyiniz süni intellekt tətbiqinin “Settings” (Ayarlar) bölməsinə daxil olun və “Export Data” (Veriyi dışa aktar) seçimini tapın. İndiyə qədər sistemə hansı məlumatları verdiyinizi görmək üçün öz məlumat paketinizi e-poçtunuza sifariş edin və orada şəxsi məlumatlarınızın olub-olmadığını yoxlayın.