Bu sual ətrafında mübahisə çoxdur. Bəziləri deyir ki, çox erkəndir. Bəziləri deyir ki, geciksək, uşaq geri qalacaq. Amma yenə eyni səhv edilir. Proqramlaşdırma burada məqsəd kimi müzakirə olunur. Halbuki məsələ proqramlaşdırma deyil. Məsələ düşüncə formasıdır.
Əgər proqramlaşdırmanı kod yazmaq kimi başa düşürüksə, cavab qətidir: xeyr, 1-ci sinifdən öyrədilməməlidir. Çünki altı-yeddi yaşlı uşaq üçün sintaksis, əmrlər və texniki strukturlar məna daşımır. Bu, öyrənmə deyil. Bu, mexaniki təkrardır. Və mexaniki təkrar düşüncəni inkişaf etdirmir.
Amma proqramlaşdırmanı düşünmə dili kimi başa düşürüksə, cavab dəyişir. O zaman bəli, 1-ci sinifdən başlamalıdır. Çünki proqramlaşdırmanın əsasında səbəb-nəticə əlaqəsi var. “Əgər belə olsa, onda belə olar” məntiqi var. Addım-addım düşünmək var. Problemi kiçik hissələrə bölmək var. Bu bacarıqlar uşağın zehni inkişafı üçün çox dəyərlidir.
Birinci sinifdə proqramlaşdırma dərsi demək “kompüter qarşısında oturmaq” demək deyil. Bu, kağız üzərində də ola bilər. Oyunla da ola bilər. Hərəkətlə də ola bilər. Məsələn, uşağa “əgər qapı bağlıdırsa, nə edərsən?” sualı verilir. Və bu cavablar ardıcıllıqla qurulur. Bu artıq proqramlaşdırma düşüncəsidir. Kompütersiz.
Bu mərhələdə əsas məqsəd alqoritmik düşüncədir. Alqoritm (məsələnin həll yolu üçün addımlar ardıcıllığı) uşağa sadə həyat nümunələri ilə öyrədilə bilər. Səhər hazırlaşmaq, oyuncaqları toplamaq, sinifdə qayda yaratmaq. Bunların hamısı proqramlaşdırma məntiqidir. Amma uşaq bunu “kod” kimi yox, “düşünmə yolu” kimi qəbul edir.
Əgər biz 1-ci sinifdə birbaşa ekrana keçsək, iki risk yaranır. Birincisi, uşaq texnologiyanı məqsəd kimi görür. İkincisi, düşüncə yox, düymə basma vərdişi formalaşır. Bu isə gələcəkdə asılılıq yaradır. Halbuki düzgün qurulmuş proqramlaşdırma təlimi uşağı texnologiyaya bağlamaz.
Əksinə, onu idarə etməyi öyrədər.
Daha yuxarı siniflərdə isə artıq konkret alətlərdən istifadə etmək olar. Amma bu mərhələyə gələnə qədər uşaq düşünmə refleksini qazanmalıdır. Əks halda kod yazan, amma problemi başa düşməyən nəsil yaranar. Bu da təhlükəlidir.
Ona görə doğru sual “neçə yaşdan proqramlaşdırma?” deyil. Doğru sual “necə proqramlaşdırma?” olmalıdır. Əgər məqsəd düşüncədirsə, erkən başlamaq faydalıdır. Əgər məqsəd texniki bacarıqdırsa, tələsmək zərərlidir.
Proqramlaşdırma uşağı gələcəyə hazırlamaq üçün vasitə ola bilər. Amma məqsədə çevrilərsə, uşağı indidən yorar. Təhsil bunu ayırd etməyi bacarmalıdır. Əks halda yaxşı niyyətlə edilən iş yanlış nəticə verər.